Apelacja od wyroku rozwodowego wymaga dwóch kroków w ścisłych terminach. Najpierw w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku składa się wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Termin na złożenie apelacji biegnie od doręczenia tego wyroku. Zwykle wynosi dwa tygodnie, a po przedłużeniu sporządzania uzasadnienia - trzy tygodnie. Zaskarżyć można cały wyrok albo jego część, na przykład winę, alimenty, kontakty z dzieckiem czy podział majątku. Co do zasady opłata od apelacji wynosi 600 zł, a uiszczone wcześniej 100 zł zalicza się na jej poczet. Przy apelacji dotyczącej wyłącznie podwyższenia świadczeń na dziecko obowiązuje zwolnienie z opłaty od apelacji. Od wyroków Sądu Okręgowego w Warszawie i Sądu Okręgowego Warszawa-Praga apelacje rozpoznaje Sąd Apelacyjny w Warszawie. Skargi kasacyjnej w sprawie rozwodowej nie ma. Stan prawny na 01.11.2026.
Terminy - wniosek o uzasadnienie wyroku i dwa tygodnie na apelację
Apelacja od wyroku rozwodowego zaczyna się od wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Art. 328 § 1 KPC wymaga zgłoszenia go w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku. Gdy wyrok doręcza się z urzędu, tydzień liczy się od doręczenia (art. 328 § 2 KPC). We wniosku trzeba wskazać, czy uzasadnienie ma dotyczyć całości wyroku, czy jego części (art. 328 § 3 KPC). Wniosek spóźniony albo nieopłacony sąd odrzuca (art. 328 § 4 KPC).
Termin sporządzenia uzasadnienia nie jest terminem na wniesienie apelacji. Sąd sporządza uzasadnienie w ciągu dwóch tygodni od wpływu wniosku, a przy brakach - od ich usunięcia (art. 329 § 2 KPC). Prezes sądu może ten termin przedłużyć.
| Czynność | Termin | Od kiedy liczony | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem | tydzień | od ogłoszenia wyroku | art. 328 § 1 KPC |
| Sporządzenie uzasadnienia | dwa tygodnie | od wpływu wniosku | art. 329 § 2 KPC |
| Apelacja | dwa tygodnie | od doręczenia wyroku z uzasadnieniem | art. 369 § 1 KPC |
| Apelacja przy przedłużonym terminie uzasadnienia | trzy tygodnie | od doręczenia wyroku z uzasadnieniem | art. 369 § 1¹ KPC |
| Odpowiedź na apelację drugiej strony | dwa tygodnie | od doręczenia odpisu apelacji | art. 373¹ KPC |
Wyrok z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która o to wystąpiła (art. 331 § 1 KPC). Każdy z małżonków, który chce złożyć apelację, powinien więc złożyć wniosek sam. Liczenie terminów reguluje art. 165 § 1 KPC, który odsyła do prawa cywilnego. Oddanie pisma w polskiej placówce operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 165 § 2 KPC).
Co w wyroku rozwodowym da się zaskarżyć?
Zaskarżyć można cały wyrok rozwodowy albo tylko wybrane rozstrzygnięcia. Wyrok zawiera ich zwykle kilka. Art. 57 § 1 KRO każe sądowi orzec, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia, potocznie nazywanego rozpadem małżeństwa. Art. 58 § 1 KRO dodaje rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej, kontaktach rodziców z dzieckiem i kosztach utrzymania dziecka.
Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd orzeka też o sposobie korzystania z niego po rozwodzie (art. 58 § 2 KRO). Na wniosek małżonka wyrok może obejmować podział majątku wspólnego, jeżeli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki (art. 58 § 3 KRO).
Każdy z tych punktów można zaskarżyć osobno. Apelacja rozwodowa może dotyczyć na przykład samej winy, samych alimentów na dziecko albo tylko kontaktów z dzieckiem. Zakres zaskarżenia wskazuje się w samej apelacji (art. 368 § 1 pkt 1 KPC). Wina ma znaczenie także finansowe. Małżonek niewinny może żądać alimentów od wyłącznie winnego bez wykazywania niedostatku, jeśli rozwód istotnie pogorszył jego sytuację materialną (art. 60 § 2 KRO).
Zaskarżenie winy otwiera cały wyrok
Rozstrzygnięcia o winie nie da się oddzielić od samego rozwodu. W wyroku z 19 stycznia 2005 r. (V CK 364/04) Sąd Najwyższy przyjął, że apelacja co do winy oznacza zaskarżenie całego orzeczenia o rozwodzie. Uznał też, że sąd drugiej instancji może wtedy orzec także na niekorzyść jedynego apelującego. To ważny wyjątek od zasady z art. 384 KPC.
Ten przepis zakazuje zmiany wyroku na niekorzyść strony wnoszącej apelację, chyba że apelację wniosła również strona przeciwna. W sprawie rozstrzygniętej przez Sąd Najwyższy apelację wniósł tylko mąż, zaskarżając m.in. orzeczenie o winie. Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał, że apelacja męża nie wykluczała orzeczenia także o jego winie. Apelacja co do winy niesie więc realne ryzyko. Wcześniej warto ocenić, czy materiał dowodowy przemawia za zmianą, a nie tylko za odmienną oceną.
Zaskarżenie części wyroku
Część niezaskarżona co do zasady uprawomocnia się z upływem terminu do zaskarżenia (art. 363 § 3 KPC). Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy sąd drugiej instancji może z urzędu rozpoznać sprawę także w tej części.
Sąd Najwyższy wyjaśnił to w uchwale z 17 maja 2007 r. (III CZP 43/07). Zasada integralności wyroku rozwodowego nie obowiązuje przy podziale majątku, eksmisji i podwyższeniu alimentów na dzieci. Apelacja ograniczona do takich kwestii co do zasady nie wstrzymuje więc prawomocności samego rozwodu. Ta zasada ma pełne zastosowanie do rozstrzygnięć osobistych, takich jak orzeczenie o winie. Przy apelacji co do władzy rodzicielskiej lub kontaktów nie należy zakładać, że rozwód uprawomocni się wcześniej.
Co musi zawierać apelacja i kiedy sąd ją odrzuci
Treść apelacji określa art. 368 § 1 KPC. Oprócz wymogów pisma procesowego apelacja musi zawierać pięć elementów:
- oznaczenie wyroku i wskazanie, czy jest zaskarżony w całości, czy w części;
- zwięzłe przedstawienie zarzutów;
- uzasadnienie zarzutów;
- powołanie, w razie potrzeby, nowych faktów lub dowodów;
- wniosek o zmianę lub uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakresu żądanej zmiany lub uchylenia.
W zarzutach dotyczących faktów wskazuje się ustalenia niezgodne z rzeczywistością lub istotne fakty pominięte przez sąd pierwszej instancji (art. 368 § 1¹ KPC). Tu mieści się krytyka oceny dowodów, na przykład zeznań świadków czy opinii biegłych. Gołe zapewnienie, że sąd się pomylił, nie wystarcza.
Nowe fakty i nowe dowody wymagają dodatkowego uzasadnienia. Art. 368 § 1² KPC wymaga uprawdopodobnienia, że ich powołanie w pierwszej instancji nie było możliwe albo potrzeba ich powołania wynikła później. W przeciwnym razie sąd drugiej instancji może je pominąć (art. 381 KPC). Dotyczy to także apelacji opartej na nowych okolicznościach, na przykład zmianie dochodów po wydaniu wyroku.
Sąd drugiej instancji odrzuca apelację spóźnioną, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną (art. 373 § 1 KPC). Odrzuca też apelację, której braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie. Na postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu apelacji przysługuje zażalenie do innego składu tego sądu. Kto zamierza złożyć apelację, powinien pilnować terminów i opłaty od pierwszego dnia.
Opłata od apelacji i od wniosku o uzasadnienie
Opłata od apelacji jest taka sama jak opłata od pozwu o rozwód. Art. 18 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazuje stosować do apelacji przepisy o opłacie od pozwu. Od pozwu o rozwód art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje opłatę stałą 600 zł.
Inaczej jest przy apelacji dotyczącej tylko alimentów na dziecko. Małżonek domagający się w apelacji wyłącznie podwyższenia kosztów utrzymania dziecka nie uiszcza opłaty. Tak przyjął Sąd Najwyższy w uchwale z 17 maja 2007 r. (III CZP 43/07). Podstawą jest zwolnienie strony dochodzącej roszczeń alimentacyjnych (art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Gdy apelacja obejmuje winę i alimenty na rzecz małżonka, pobiera się tylko opłatę stałą (uchwała z 19 czerwca 2007 r., III CZP 48/07).
Co do zasady wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem również podlega opłacie. Przed zapłatą warto sprawdzić zwolnienie przewidziane dla strony, która nie musi opłacać środka zaskarżenia. Opłata od wniosku wynosi 100 zł (art. 25b ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Po wniesieniu apelacji tę kwotę zalicza się na poczet opłaty od apelacji (art. 25b ust. 3). Przy apelacji dopłaca się więc tylko różnicę między obiema kwotami. Ewentualna nadwyżka nie podlega zwrotowi, ale ta zasada nie wyklucza zwrotu opłaty od apelacji w sytuacjach przewidzianych ustawą.
Strona, której nie stać na pełnomocnika, może prosić o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Art. 117 § 2 KPC wymaga oświadczenia, że kosztów wynagrodzenia nie poniesie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pozostałe koszty sprawy opisuje tekst o tym, ile kosztuje rozwód w 2026 roku.
Który sąd rozpozna apelację w Warszawie?
Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznaje apelacje od wyroków rozwodowych obu warszawskich sądów okręgowych. Rozwody należą w pierwszej instancji do sądów okręgowych, bo art. 17 pkt 1 KPC obejmuje sprawy o prawa niemajątkowe. Od wyroku sądu okręgowego apelację rozpoznaje sąd apelacyjny (art. 367 § 2 KPC). Rozporządzenie o obszarach właściwości sądów (Dz.U. 2026 poz. 492) przypisuje Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie okręgi Sądu Okręgowego w Warszawie i Sądu Okręgowego Warszawa-Praga.
Apelację wnosi się za pośrednictwem sądu I instancji, czyli sądu, który wydał wyrok (art. 369 § 1 KPC). Termin zostaje zachowany także wtedy, gdy strona wniesie apelację bezpośrednio do sądu drugiej instancji (art. 369 § 3 KPC). Sąd pierwszej instancji przedstawia akta niezwłocznie (art. 371 KPC).
W drugiej instancji sprawę rozwodową rozpoznaje co do zasady jeden sędzia (art. 446¹ KPC). Prezes sądu może zarządzić skład trzech sędziów ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy (art. 367¹ § 3 KPC).
Okolice Warszawy nie zawsze podlegają temu samemu sądowi drugiej instancji. Żyrardów należy do okręgu Sądu Okręgowego w Płocku, a ten do obszaru Sądu Apelacyjnego w Łodzi. Szczegóły tego wyjątku opisuje strona o rozwodzie w Żyrardowie.
Kancelaria Lucyna Szabelska - Rozwody i Alimenty przy ul. Chmielnej 34/16 prowadzi sprawy rozwodowe w Warszawie. Klientów reprezentuje radca prawny Lucyna Szabelska, wpisana na listę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie pod numerem WA-18701.
Cofnięcie apelacji i cofnięcie pozwu w drugiej instancji
Cofnięcie apelacji kończy postępowanie przed sądem drugiej instancji. Art. 391 § 2 KPC każe wtedy umorzyć postępowanie apelacyjne i orzec o kosztach jak przy cofnięciu pozwu. Gdy cofnięcie nastąpi jeszcze przed sądem pierwszej instancji, postępowanie umarza ten sąd. Jeśli drugi małżonek nie wniósł własnej apelacji, po umorzeniu wyrok pierwszej instancji staje się prawomocny.
Po cofnięciu apelacji możliwy jest zwrot części uiszczonej opłaty. Sąd z urzędu zwraca opłatę od pisma cofniętego przed wysłaniem jego odpisu innym stronom (art. 79 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Połowę opłaty zwraca od pisma cofniętego przed rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawa została skierowana (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a).
W obu przypadkach zwrot obniża się o kwotę równą opłacie minimalnej (art. 79 ust. 3). Zaliczona opłata od wniosku o uzasadnienie co do zasady nie podlega zwrotowi (art. 79 ust. 4). Przy pojednaniu stron przed zakończeniem postępowania apelacyjnego zwraca się połowę opłaty od apelacji (art. 79 ust. 2).
Cofnięcie pozwu o rozwód działa szerzej. Prowadzi do zakończenia całej sprawy, a nie tylko etapu apelacyjnego. W drugiej instancji stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu w pierwszej instancji (art. 391 § 1 KPC). Według art. 203 § 1 KPC pozew można cofnąć bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy.
Po tym momencie potrzebna jest zgoda drugiego małżonka. Skuteczne cofnięcie pozwu w drugiej instancji prowadzi do uchylenia wyroku i umorzenia postępowania (art. 386 § 3 KPC). Sąd może uznać cofnięcie za niedopuszczalne, gdy jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego (art. 203 § 4 KPC). W uchwale z 24 listopada 2006 r. (III CZP 106/06) Sąd Najwyższy dopuścił cofnięcie w apelacji żądania zaniechania orzekania o winie. Zmianie stanowiska co do orzekania o winie poświęcony jest tekst o cofnięciu zgody na rozwód bez orzekania o winie.
Kiedy wyrok rozwodowy staje się prawomocny?
Wyrok rozwodowy staje się prawomocny, gdy nie przysługuje od niego środek odwoławczy (art. 363 § 1 KPC). Bez apelacji następuje to po upływie terminów do zaskarżenia. Termin na apelację liczy się od doręczenia wyroku z uzasadnieniem (art. 369 § 1 KPC). Jeśli apelacja wchodzi w grę, wniosek o doręczenie uzasadnienia trzeba złożyć w terminie. W razie wniesienia apelacji następuje to z chwilą wydania przez sąd drugiej instancji wyroku rozstrzygającego sprawę. Do tego czasu małżeństwo trwa.
Sąd drugiej instancji może sam zmienić wynik sprawy. Uwzględniając apelację, zmienia zaskarżony wyrok i orzeka co do istoty sprawy (art. 386 § 1 KPC).
Poza nieważnością postępowania wyrok uchyla się i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania w dwóch sytuacjach (art. 386 § 4 KPC). Pierwsza to nierozpoznanie istoty sprawy w pierwszej instancji. Druga zachodzi, gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Przekazanie sprawy oznacza jej powrót do sądu okręgowego. Czas do prawomocności się wtedy wydłuża.
Prawomocność stwierdza na wniosek strony sąd pierwszej instancji. Dopóki akta są w sądzie drugiej instancji, robi to ten sąd (art. 364 § 1 KPC). Na długość całego postępowania wpływa wiele czynników opisanych w tekście o tym, ile trwa sprawa rozwodowa.
Zabezpieczenie alimentów i kontaktów na czas apelacji
Proces rozwodowy trwa także w czasie apelacji. Do jego zakończenia nie może być wszczęta odrębna sprawa o alimenty między małżonkami albo na ich wspólne małoletnie dzieci. Zakaz obejmuje świadczenia za okres od wytoczenia powództwa o rozwód (art. 445 § 1 KPC). Podobną regułę dla władzy rodzicielskiej i kontaktów zawiera art. 445¹ § 1 KPC. Pilne kwestie rozstrzyga się wtedy w postępowaniu zabezpieczającym.
Wniosek o zabezpieczenie zgłoszony w toku postępowania rozpoznaje sąd tej instancji, w której sprawa się toczy (art. 734 KPC). Po wniesieniu apelacji i przekazaniu akt właściwy jest więc sąd drugiej instancji. Co do zasady wnioskodawca uprawdopodobnia roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia (art. 730¹ § 1 KPC). W sprawach o alimenty podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia (art. 753 § 1 KPC). Wymogi opisuje szerzej tekst o zabezpieczeniu alimentów na czas trwania sprawy.
Alimenty zasądzone w samym wyroku rozwodowym podlegają innej zasadzie. Płaci się je od razu. Sąd z urzędu nadaje rygor natychmiastowej wykonalności wyrokowi zasądzającemu alimenty (art. 333 § 1 pkt 1 KPC). Dotyczy to rat płatnych po dniu wniesienia powództwa oraz rat za okres nie dłuższy niż trzy miesiące przed jego wniesieniem. Apelacja co do zasady nie wstrzymuje więc płacenia alimentów na dziecko z wyroku.
Skarga kasacyjna w sprawie rozwodowej jest niedopuszczalna
Skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego w sprawie o rozwód nie przysługuje. Art. 398² § 2 pkt 1 KPC (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468) wyłącza ją w sprawach o rozwód, o separację, o alimenty, o czynsz najmu lub dzierżawy oraz o naruszenie posiadania. Wyłączenie nie zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia.
Wyrok sądu apelacyjnego kończy więc zwykłą ścieżkę zaskarżenia w sprawie rozwodowej. Dlatego apelacja jest jedyną okazją do zmiany wyroku w zwykłym trybie. Zarzuty i dostępne dowody przedstawia się już w apelacji. Nowe fakty i dowody wymagają wyjaśnienia, dlaczego nie powołano ich wcześniej.
Najczęściej zadawane pytania
Czy apelacja wstrzymuje rozwód?
Nie każda apelacja wstrzymuje prawomocność rozwodu. Jeśli dotyczy samego rozwodu lub winy, małżeństwo trwa do prawomocnego rozstrzygnięcia. Wcześniej nie można zawrzeć nowego małżeństwa. Gdy zaskarżono tylko podwyższenie alimentów na dzieci albo podział majątku, orzeczenie o rozwodzie może uprawomocnić się po upływie terminu do zaskarżenia. Orzeczenie o winie stanowi integralną część rozstrzygnięcia o rozwodzie.
Czy po złożeniu apelacji odbędzie się rozprawa?
Nie zawsze, bo sąd drugiej instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym. Art. 374 KPC pozwala na to, gdy przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Rozprawa jest jednak obowiązkowa, jeśli strona zażądała jej w apelacji albo w odpowiedzi na apelację. Wyjątkiem są sytuacje cofnięcia pozwu lub apelacji oraz nieważności postępowania.
Co zrobić, gdy apelację złożył drugi małżonek?
Na apelację drugiej strony można złożyć odpowiedź w terminie dwóch tygodni od doręczenia jej odpisu (art. 373¹ KPC). W odpowiedzi można zażądać rozprawy (art. 374 KPC). Odpowiedź na apelację nie zastępuje własnej apelacji, bo sąd rozpoznaje sprawę w granicach apelacji (art. 378 § 1 KPC). Gdy apelacja drugiego małżonka dotyczy winy, sąd bada tę kwestię z urzędu i może orzec na korzyść nieapelującego.
Co zrobić, gdy termin na apelację minął?
Można wystąpić o przywrócenie terminu, jeśli strona uchybiła mu bez swojej winy (art. 168 § 1 KPC). We wniosku trzeba uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu. Składa się go wraz z apelacją w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia (art. 169 KPC). Przywrócenie jest niedopuszczalne, gdy po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego choćby jedna ze stron zawarła nowy związek małżeński (art. 170 KPC).
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.
