Papiery rozwodowe to potoczna nazwa pozwu o rozwód wraz z załącznikami. Żaden przepis nie posługuje się tym określeniem. Nie istnieje też urzędowa, zamknięta lista dokumentów. Wymagania wynikają z ogólnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o piśmie procesowym i o pozwie, a to zmienia sposób przygotowania sprawy.
Czym są papiery rozwodowe i czy istnieje ich urzędowa lista?
Dokumenty rozwodowe dzielą się na dwie części: samo pismo oraz załączniki. Pismem jest pozew o rozwód i to on decyduje o biegu sprawy. Załączniki służą wykazaniu faktów, na które powołuje się osoba składająca pozew.
Listy dokumentów nie znajdziesz w żadnej ustawie. Kodeks postępowania cywilnego wymaga w art. 126 § 1 pkt 5, aby pismo wskazywało fakty oraz dowód na wykazanie każdego z tych faktów. Zestaw załączników wynika więc z tego, co trzeba udowodnić w konkretnej sprawie.
Ma to praktyczną konsekwencję. Dwa pozwy rozwodowe mogą wymagać zupełnie różnych załączników. Sprawa bez dzieci i bez sporu o winę potrzebuje kilku dokumentów. Sprawa z wnioskiem o alimenty i o ustalenie kontaktów wymaga znacznie obszerniejszej dokumentacji.
Materialną podstawą całej sprawy jest art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sąd rozwiązuje małżeństwo, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Uzasadnienie pozwu i dobór dowodów podporządkowuje się właśnie tej przesłance.
Co musi zawierać pozew o rozwód?
Pozew musi spełniać wymogi pisma procesowego oraz własne, dodatkowe warunki. Wynika to z art. 187 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który nadbudowuje się nad art. 126 § 1.
Z art. 126 § 1 pochodzą elementy formalne. Pismo wskazuje sąd, do którego jest kierowane, oraz imiona i nazwiska stron i ich pełnomocników. Podaje też rodzaj pisma, osnowę wniosku, fakty wraz z dowodami, podpis i wymienienie załączników. Pierwsze pismo w sprawie podaje dodatkowo adresy stron i oznaczenie przedmiotu sporu.
Z art. 187 § 1 pochodzą trzy elementy własne pozwu:
- dokładnie określone żądanie - czyli czego dokładnie domagasz się od sądu
- wskazanie faktów, na których opierasz żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających właściwość sądu
- informacja o próbie mediacji albo innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a gdy jej nie podjęto - wyjaśnienie przyczyn
Trzeci punkt bywa pomijany, choć jest obowiązkowy. Brak tej informacji to brak formalny pisma, a nie drobiazg redakcyjny.
Żądanie warto rozpisać szczegółowo, bo wyrok rozwodowy obejmuje więcej niż samo rozwiązanie małżeństwa. Zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd rozstrzyga w nim o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem. Orzeka także o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz o wysokości kosztów jego utrzymania i wychowania. Ten sam przepis nakazuje sądowi uwzględnić pisemne porozumienie małżonków o władzy rodzicielskiej i kontaktach. Warunkiem jest zgodność porozumienia z dobrem dziecka.
Porozumienie rodziców ma więc realną wagę procesową. Dołączone do pozwu skraca spór o rozstrzygnięcia dotyczące dziecka.
Pozew może zawierać także wnioski dodatkowe. Art. 187 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego wymienia wśród nich wniosek o zabezpieczenie powództwa. W sprawie rozwodowej z dziećmi to narzędzie o dużym znaczeniu praktycznym. Pozwala uregulować alimenty i kontakty na czas trwania procesu, zanim zapadnie wyrok. Pominięcie tego wniosku oznacza życie przez kilkanaście miesięcy bez ustalonych zasad.
Jakie dokumenty dołączyć do pozwu?
Załączniki dobiera się do żądań zgłoszonych w pozwie, a nie z gotowej listy. Poniższe zestawienie porządkuje najczęstsze sytuacje i pokazuje, czemu każdy dokument służy.
| Dokument | Czemu służy | Kiedy potrzebny |
|---|---|---|
| odpis skrócony aktu małżeństwa | wykazanie zawarcia małżeństwa | zawsze |
| odpisy aktów urodzenia małoletnich dzieci | wykazanie pochodzenia dzieci | gdy małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci |
| potwierdzenie opłaty sądowej | wykazanie uiszczenia opłaty od pozwu | zawsze |
| zaświadczenia o dochodach, PIT, faktury | wykazanie możliwości zarobkowych i potrzeb | przy żądaniu alimentów |
| porozumienie rodzicielskie | wykazanie zgody co do władzy rodzicielskiej i kontaktów | gdy rodzice się porozumieli |
| korespondencja, zdjęcia, zeznania świadków | wykazanie rozkładu pożycia lub winy | przy sporze o winę |
| odpis pozwu wraz z załącznikami | doręczenie drugiej stronie | zawsze |
Odpis pozwu bywa zapominany najczęściej. Sąd doręcza drugiemu małżonkowi komplet dokumentów, więc każdy załącznik składa się w dwóch egzemplarzach.
Odpisy aktów stanu cywilnego uzyskasz w dowolnym urzędzie stanu cywilnego, niezależnie od miejsca zawarcia małżeństwa. Można je też zamówić przez internetowy profil zaufany.
Dobór załączników przesądza o tym, co sąd w ogóle weźmie pod uwagę. Dowód niezgłoszony na tym etapie bywa trudny do wprowadzenia później. Dlatego zestaw dokumentów układa się razem z żądaniami pozwu, a nie po jego złożeniu.
Do którego sądu trafia pozew rozwodowy?
Sprawy rozwodowe rozpoznaje sąd okręgowy, ponieważ art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego zalicza do właściwości sądów okręgowych sprawy o prawa niemajątkowe. Wybór konkretnego sądu nie jest przy tym dowolny.
Zasadę wskazuje art. 41 Kodeksu postępowania cywilnego. Powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania. Warunkiem jest, aby choć jedno z nich nadal miało tam miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu.
Przepis przewiduje dwa kolejne warianty. Gdy powyższa podstawa odpada, wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej. Jeżeli i tej podstawy brakuje, właściwy staje się sąd miejsca zamieszkania powoda.
Kolejność ma znaczenie, bo właściwość jest wyłączna. Złożenie pozwu w sądzie wybranym dla wygody kończy się przekazaniem sprawy i utratą kilku tygodni.
Warto sprawdzić, który sąd okręgowy obejmuje dany adres. Sąd rejonowy w tej samej miejscowości nie jest właściwym sądem w sprawie o rozwód.
Ile kosztuje złożenie pozwu i co się dzieje przy brakach?
Opłata od pozwu o rozwód jest stała i wynosi 600 złotych. Podstawą jest art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Ta sama kwota dotyczy pozwu o separację. Jest to opłata na rzecz sądu za wniesienie pozwu, a nie łączny koszt postępowania.
Opłata potrafi jednak wzrosnąć na dalszym etapie. Wchodzi wtedy w grę art. 26 ust. 2 tej ustawy. Gdy sąd zasądzi alimenty na rzecz małżonka w orzeczeniu kończącym postępowanie, pobiera od zobowiązanego opłatę stosunkową od zasądzonego roszczenia. Dodatkowa opłata pojawia się też przy eksmisji jednego z małżonków oraz przy podziale wspólnego majątku. Jej wysokość odpowiada opłacie przewidzianej od takiego pozwu lub wniosku.
Braki formalne nie przekreślają sprawy, ale uruchamiają krótki termin. Reguluje to art. 130 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis dotyczy pisma, które nie może otrzymać prawidłowego biegu z powodu braków formalnych albo nieuiszczenia opłaty. Przewodniczący wzywa wtedy stronę do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia pisma w terminie tygodniowym. Rygorem jest zwrot pisma.
Tydzień to termin realnie krótki, jeśli brakującym dokumentem jest odpis aktu stanu cywilnego. Dlatego dokumenty urzędowe zamawia się przed złożeniem pozwu, a nie po wezwaniu z sądu.
Ten sam przepis łagodzi ocenę drobnych potknięć. Mylne oznaczenie pisma procesowego oraz inne oczywiste niedokładności nie stanowią przeszkody do nadania pismu biegu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy istnieje urzędowy wzór pozwu o rozwód?
Nie, żaden przepis nie wprowadza obowiązkowego formularza dla pozwu rozwodowego. Treść wynika z art. 126 § 1 oraz art. 187 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Wzory krążące w internecie są jedynie pomocą redakcyjną. Dopasowanie żądań i dowodów do własnej sytuacji pozostaje po stronie składającego pozew.
Ile kosztuje złożenie pozwu o rozwód?
Opłata stała wynosi 600 złotych i wynika z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Dodatkowe opłaty mogą pojawić się przy zasądzeniu alimentów na rzecz małżonka, przy eksmisji albo przy podziale wspólnego majątku w wyroku rozwodowym.
Czy potrzebny jest odpis aktu małżeństwa i skąd go wziąć?
Odpis aktu małżeństwa wykazuje fakt zawarcia małżeństwa, czyli podstawę całego powództwa. Sąd potrzebuje go w każdej sprawie rozwodowej. Uzyskasz go w dowolnym urzędzie stanu cywilnego, niezależnie od miejsca ślubu. Dostępny jest również przez internet, po zalogowaniu profilem zaufanym. Zamów go przed złożeniem pozwu.
Co się stanie, gdy w pozwie zabraknie dokumentu?
Przewodniczący wezwie do uzupełnienia braków w terminie tygodniowym, pod rygorem zwrotu pisma. Podstawą jest art. 130 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zwrócone pismo nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z jego wniesieniem. Oczywiste niedokładności nie blokują jednak nadania sprawie biegu.
Do którego sądu złożyć pozew po przeprowadzce?
Właściwy pozostaje sąd okręgowy ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeżeli choć jedno z nich nadal tam mieszka lub przebywa. Gdy oboje się wyprowadzili, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego. Dopiero w dalszej kolejności decyduje adres powoda. Wynika to z art. 41 Kodeksu postępowania cywilnego.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.
