Podział majątku w sądzie kosztuje na start 1000 zł opłaty od wniosku albo 300 zł, gdy wniosek zawiera zgodny projekt. U notariusza płaci się taksę rosnącą progami od wartości majątku, do tego VAT i wypisy. O tym, ile kosztuje podział majątku w konkretnej sprawie, decyduje jego skład. Nieruchomość oznacza wpis do księgi wieczystej, a spór o wartość - opinie biegłych opłacane zaliczkami. Stan prawny na 1 listopada 2026 r., z uwzględnieniem zmiany taksy notarialnej, która obowiązuje od 5 listopada 2026 r.
Ten tekst dotyczy wyłącznie kosztów. To, co wchodzi do majątku wspólnego i jak przebiega sam podział, opisuje wpis co przysługuje małżonkom po rozwodzie.
Opłata od wniosku w sądzie - 1000 zł albo 300 zł
Wniosek o podział majątku wspólnego kosztuje 1000 zł, a przy zgodnym projekcie podziału 300 zł. Obie kwoty to opłaty stałe z art. 38 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej: u.k.s.c.). Wartość dorobku nie ma tu znaczenia. Skromny dorobek i majątek wart miliony kosztują w sądzie tyle samo. Wniosek ma sens dopiero po ustaniu wspólności, bo w czasie jej trwania podziału żądać nie można (art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Zgodny projekt to wniosek, w którym oboje byli małżonkowie proponują ten sam podział. Jeżeli wniosek składa jedno z nich, a drugie się z nim nie zgadza, obowiązuje 1000 zł. Różnica (1000 zł minus 300 zł = 700 zł) to najtańszy argument za uzgodnieniem, co wchodzi w skład majątku, jeszcze przed sądem.
Podział w wyroku rozwodowym
Sąd może podzielić majątek już w wyroku rozwodowym, na wniosek jednego z małżonków. Warunek z art. 58 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: podział nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Pozew o rozwód kosztuje 600 zł (art. 26 ust. 1 u.k.s.c.).
Opłata za podział majątku w wyroku rozwodowym jest taka sama jak od wniosku w osobnej sprawie (art. 26 ust. 2 u.k.s.c.). To znaczy, że sąd pobiera 1000 zł albo 300 zł w ramach sprawy rozwodowej. Połowa opłaty od pozwu wraca przy rozwodzie bez orzekania o winie na zgodny wniosek, z zastrzeżeniem art. 26 ust. 2. Opłata za podział nie podlega temu zwrotowi.
Zwrot opłaty po ugodzie
Część pieniędzy wraca, gdy sprawa kończy się ugodą. Przy ugodzie zawartej przed rozpoczęciem rozprawy sąd z urzędu zwraca całą opłatę od pisma wszczynającego postępowanie. Przy ugodzie sądowej po rozpoczęciu rozprawy wraca połowa (art. 79 ust. 1 u.k.s.c.). Zwracaną kwotę obniża się o opłatę minimalną (art. 79 ust. 3). Przepis mówi o piśmie wszczynającym postępowanie, więc dotyczy także wniosku. Sąd Okręgowy w Toruniu (sygn. akt VIII Cz 557/13) utrzymał taki zwrot połowy opłaty po ugodzie byłych małżonków.
Koszty biegłych - zaliczka i stawka za godzinę pracy
Biegły rzeczoznawca to pozycja, której w sporze nie da się wycenić z góry. Gdy ustalenie wartości wymaga wiadomości specjalnych, sąd może zasięgnąć opinii biegłego (art. 278 § 1 k.p.c.). Chodzi na przykład o spór o wartość mieszkania albo firmy. Wynagrodzenie biegłego to nie opłata, lecz wydatek (art. 5 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c.).
Zaliczkę uiszcza strona, która wnosi o czynność połączoną z wydatkami, w wysokości i terminie oznaczonym przez sąd (art. 130⁴ § 1 k.p.c.). Gdy o opinię wnoszą obie strony, sąd dzieli zaliczkę po równo albo w innym stosunku. Termin wyznaczony stronie mieszkającej w kraju nie przekracza dwóch tygodni. Dla strony za granicą obowiązują odrębne terminy. Bez wymaganej zaliczki sąd pominie czynność, o którą strona wnosiła.
Ile kosztuje godzina pracy biegłego w 2026 roku
Wynagrodzenie biegłego zależy od kwalifikacji, czasu i nakładu pracy (art. 89 ust. 2 u.k.s.c.). Wynagrodzenie liczy się według stawki za godzinę albo taryfy zryczałtowanej (art. 89 ust. 3). Stawkę godzinową określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie stawek wynagrodzenia biegłych w postępowaniu cywilnym. Wynosi ona od 1,67% do 2,36% kwoty bazowej, a dla biegłego ze stopniem doktora 3,33%. Przy problemie szczególnie złożonym stawkę można podwyższyć do 50% (§ 2-4 rozporządzenia).
Kwota bazowa w 2026 roku to 1 935,26 zł (art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy budżetowej na rok 2026). Obliczenie stawki za godzinę:
- stawka najniższa: 1 935,26 zł × 1,67% = 32,32 zł,
- stawka najwyższa: 1 935,26 zł × 2,36% = 45,67 zł,
- biegły ze stopniem doktora: 1 935,26 zł × 3,33% = 64,44 zł,
- stawka najwyższa podwyższona o 50%: 45,67 zł × 1,5 = 68,51 zł.
Do tego dochodzi VAT, jeśli biegły jest jego podatnikiem, oraz udokumentowane wydatki (art. 89 ust. 1 i 4 u.k.s.c.). Ostateczny koszt zależy od liczby godzin. Zależy ona od zakresu opinii i stopnia skomplikowania sprawy. Taryfy zryczałtowane z załączników do rozporządzenia obejmują wybrane czynności, m.in. z geodezji. Przy rozliczeniu godzinowym każda opinia uzupełniająca zwiększa liczbę godzin.
Przykład z jednej sprawy pokazuje skalę. Chodzi o postanowienie Sądu Okręgowego w Suwałkach (sygn. akt I Ca 625/25), którego uzasadnienie w bazie SAOS nosi datę 23 lutego 2026 r. Sąd utrzymał rozliczenie, w którym każde z byłych małżonków dopłacało po 5 689,23 zł na wynagrodzenie biegłej. Według uzasadnienia chodziło o wydatki wyłożone tymczasowo przez Skarb Państwa, czyli kilka tysięcy złotych na osobę.
Umowny podział majątku u notariusza - taksa, wypisy i wpis do księgi
Umowa nie wymaga sądu. Gdy jednak w skład majątku wchodzi nieruchomość, umowa wymaga aktu notarialnego. Wynika to z art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który odsyła do przepisów o dziale spadku, i z art. 1037 § 2 Kodeksu cywilnego. Wynagrodzenie notariusza wynika z umowy ze stronami i nie może przekroczyć maksymalnej taksy (art. 5 § 1 ustawy - Prawo o notariacie).
Maksymalne stawki określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Przy działach podstawą jest ogólna wartość majątku podlegającego działowi (§ 2 ust. 3 pkt 2). Obciążeń się nie odlicza (§ 4), więc kredyt hipoteczny nie obniża taksy. Progi z § 3 rozporządzenia:
- powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł - 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł (§ 3 pkt 5),
- powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł - 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł (§ 3 pkt 6),
- powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł - 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł (§ 3 pkt 7),
- powyżej 5 000 000 zł - 14 270 zł + 0,15% od nadwyżki powyżej 5 000 000 zł, łącznie nie więcej niż 25 000 zł (§ 3 pkt 8).
Dwa ostatnie progi obowiązują od 5 listopada 2026 r. Wcześniej dla wartości powyżej 2 000 000 zł obowiązywał jeden próg. Od 5 listopada 2026 r. limit z § 3 pkt 8 dla osób z I grupy podatkowej wynosi 15 000 zł. Samo dawne małżeństwo nie uprawnia do tego limitu. Nowe progi wprowadziło rozporządzenie z 13 października 2026 r., ogłoszone w Dzienniku Ustaw. Według Ministerstwa Sprawiedliwości wynagrodzenie notariusza to kwota netto, do której dolicza się podatek VAT 23% (odpowiedź na interpelację poselską nr 5465). Rzecznik Praw Obywatelskich uznaje wątpliwości co do podstawy tego doliczenia za uzasadnione. Przed umową warto poprosić notariusza o łączną cenę do zapłaty.
Wypisy, wniosek do księgi i wpis
Do taksy mogą dojść koszty wypisów i złożenia wniosku o wpis. Ich wysokość zależy od czynności i liczby stron dokumentu. Od 5 listopada 2026 r. wypis kosztuje najwyżej 12 zł za każdą rozpoczętą stronę od 1 do 10. Za strony od 11 do 20 stawka wynosi 10 zł. Za złożenie wniosku o wpis notariusz może pobrać najwyżej 300 zł (nowy § 15c).
Notariusz składa wniosek o wpis sam, najpóźniej w dniu sporządzenia aktu (art. 92 § 4 Prawa o notariacie). Opłata sądowa od wniosku o wpis własności nabytej w wyniku podziału majątku wspólnego wynosi 150 zł (art. 43 pkt 1 u.k.s.c.). Ta sama opłata obowiązuje, gdy podziału dokonał sąd.
Czy przy podziale płaci się podatek PCC?
Według stanowiska organów podatkowych podział wspólnego majątku małżonków nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych wymienia w katalogu umowy o dział spadku i o zniesienie współwłasności. Podatek obejmuje je w części dotyczącej spłat lub dopłat (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f). Tej czynności tam nie ma.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził to w interpretacji indywidualnej z 26 stycznia 2024 r. Uznał, że taki podział jest instytucją prawa rodzinnego, odrębną od zniesienia współwłasności. Nabycie składnika w podziale nie rodzi obowiązku w PCC, nawet gdy otrzymane składniki przewyższają wartość udziału.
Interpretacja dotyczyła porozumienia o samochodzie. Może chronić jej adresatkę, jeśli jej sytuacja odpowiada opisowi i zastosowała się do interpretacji. Przy nieruchomości kwalifikację umowy warto potwierdzić u notariusza przed podpisaniem aktu.
Inaczej jest przy zniesieniu współwłasności, na przykład mieszkania kupionego wspólnie w czasie rozdzielności majątkowej. Wtedy podatek płaci ten, kto nabywa rzeczy ponad swój udział (art. 4 pkt 5 ustawy o PCC). Podstawą jest wartość nabyta ponad udział, a stawka przy nieruchomości wynosi 2% (art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a). Ten ustrój opisuje tekst o tym, kiedy ustanowić rozdzielność majątkową.
Podatek może pojawić się później, przy sprzedaży mieszkania przejętego w podziale. Sprzedaż nieruchomości przed upływem pięciu lat jest co do zasady źródłem przychodu (art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Po ustaniu wspólności okres liczy się od końca roku nabycia do majątku wspólnego (art. 10 ust. 6). Data podziału go nie przesuwa.
Przykłady z obliczeniami - majątek wart 300 tys., 800 tys. i 1,5 mln zł
Przykłady dotyczą stawek obowiązujących od 5 listopada 2026 r. Zakładają jedno mieszkanie przejmowane przez jednego z byłych małżonków. Taksa jest maksymalna i liczona od całej wartości dzielonego majątku. Rozporządzenie nie wymienia wprost umowy o podział dorobku małżonków. W przykładach przyjęto zasadę obliczania taksy przewidzianą dla działów (§ 2 ust. 3 pkt 2). Notariusz może pobrać mniej, bo taksa wyznacza tylko górną granicę. Kolumny sądowe nie obejmują biegłych, bo ich koszt zależy od liczby godzin.
| Wartość majątku [zł] | Sąd, zgodny projekt i wpis do księgi [zł] | Sąd, spór bez biegłego i wpis do księgi [zł] | Notariusz, taksa maks. z VAT, obliczona [zł] | Notariusz z wnioskiem i wpisem do księgi, obliczone [zł] |
|---|---|---|---|---|
| 300 000 | 450 | 1150 | 2423,10 | 2942,10 |
| 800 000 | 450 | 1150 | 4883,10 | 5402,10 |
| 1 500 000 | 450 | 1150 | 7097,10 | 7616,10 |
Obliczenia taksy (§ 3 pkt 5 i 6 rozporządzenia, VAT 23%):
- 300 000 zł: 1010 zł + 0,4% × 240 000 zł = 1970 zł; z VAT 1970 × 1,23 = 2423,10 zł,
- 800 000 zł: 1010 zł + 0,4% × 740 000 zł = 3970 zł; z VAT 3970 × 1,23 = 4883,10 zł,
- 1 500 000 zł: 4770 zł + 0,2% × 500 000 zł = 5770 zł; z VAT 5770 × 1,23 = 7097,10 zł,
- do każdej kwoty doliczono wniosek do księgi 300 zł × 1,23 = 369 zł i 150 zł za wpis; wypisy liczy się osobno, według liczby stron.
Rachunek przeczy obiegowej radzie, że ugoda u notariusza jest najtańsza. Przy zgodzie najmniej kosztuje zgodny wniosek do sądu. Dotyczy to każdego z trzech przykładów. Podział u notariusza może oszczędzić czas, bo umowa nie wymaga postępowania sądowego. W sporze rachunek podnosi każda opinia biegłego, a nie opłata od wniosku.
Nierówne udziały i rozliczenie nakładów - co podnosi koszt sprawy
Żądanie nierównych udziałów i zwrotu nakładów sąd rozstrzyga w tym samym postępowaniu (art. 567 § 1 k.p.c.). Drugiej sprawy nie trzeba zakładać. Spór o te kwestie wydłuża jednak postępowanie i może zmienić rozkład kosztów (o tym niżej). Przy sporze o udziały sąd może najpierw wydać postanowienie wstępne (art. 567 § 2).
Koszt rośnie przez dowody. Zakres potrzebnych dowodów zależy od spornych żądań. Udziały są co do zasady równe (art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Z ważnych powodów można żądać ich ustalenia według stopnia przyczynienia się do powstania majątku (art. 43 § 2). Liczy się także praca przy wychowaniu dzieci i w domu (art. 43 § 3). Nakład z majątku osobistego na wspólny trzeba wykazać i wycenić (art. 45 § 1).
Wycena nakładów może wymagać wiadomości specjalnych. W sprawie z Suwałk rozliczenie nakładów opierało się na opiniach biegłej z zakresu szacowania nieruchomości. Na udziały nie wpływa samo orzeczenie winy - opisuje to tekst o tym, czy wina w rozwodzie wpływa na udziały.
Kto ponosi koszty podziału majątku?
Każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.). Sąd może rozdzielić je inaczej przy różnym stopniu zainteresowania wynikiem albo sprzecznych interesach (art. 520 § 2 i 3). W sprawie z Suwałk sąd okręgowy przyjął, że w sprawach działowych sprzeczności interesów nie ma. Nie zmienia tego nawet spór o sposób podziału.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z 3 lutego 2012 r. (sygn. akt I CZ 133/11) wskazał jednak wyjątek. Sprzeczność interesów może wystąpić przy wniosku o ustalenie nierównych udziałów. Kto żąda większego udziału, powinien więc liczyć się z ryzykiem innego rozkładu kosztów.
W sprawie z Suwałk sąd rejonowy rozdzielił koszty stosownie do udziałów, bo odzwierciedlały one stopień zainteresowania rozstrzygnięciem. Wynagrodzenie własnego pełnomocnika każdy ponosi co do zasady sam. Stawka minimalna z rozporządzenia o opłatach za czynności radców prawnych nie jest ceną usługi. Służy do zasądzania kosztów zastępstwa prawnego (§ 15 ust. 1).
Stawki minimalne zależą od wartości przedmiotu sprawy. W sprawie o podział liczy się je od wartości udziału, a przy zgodnym wniosku w połowie (§ 4 ust. 1 pkt 8). Kogo nie stać na koszty, może wnieść o zwolnienie. Sąd może zwolnić stronę od kosztów sądowych w całości (art. 100 ust. 2 u.k.s.c.).
Wycenę kosztów konkretnej sprawy, z oceną, czy biegły będzie potrzebny, warto omówić przed złożeniem wniosku. Kancelaria Lucyna Szabelska - Rozwody i Alimenty prowadzi podział majątku po rozwodzie w Warszawie, ugodowo i przed sądem. Kancelarią kieruje radca prawny Lucyna Szabelska, wpisana na listę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie pod numerem WA-18701.
Najczęściej zadawane pytania
Kto płaci notariuszowi przy umowie o podział?
Płacą strony umowy, w proporcji, którą same ustalą. Prawo o notariacie wiąże wynagrodzenie z umową i nie przypisuje go jednej ze stron. Czynność poza kancelarią kosztuje więcej. Od 5 listopada 2026 r. notariusz może doliczyć do 100 zł za godzinę w dzień. W nocy i w dni wolne limit wynosi 200 zł (§ 17 rozporządzenia o taksie).
Na ile lat sąd może rozłożyć spłatę?
Raty spłaty nie mogą łącznie przekraczać dziesięciu lat. Ten limit wynika z art. 212 § 3 Kodeksu cywilnego, stosowanego przy podziale odpowiednio. Sąd oznacza termin i sposób zapłaty oraz odsetki, a w razie potrzeby zabezpieczenie. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie może na wniosek dłużnika odroczyć raty już wymagalne.
Czy można odzyskać opłatę po cofnięciu wniosku?
Tak, w części albo w całości, zależnie od chwili cofnięcia. Całą opłatę sąd zwraca, gdy wniosek cofnięto przed wysłaniem jego odpisu innym uczestnikom. Połowę - gdy cofnięcie nastąpiło przed rozpoczęciem posiedzenia, na które skierowano sprawę. W obu przypadkach zwrot pomniejsza się o opłatę minimalną, a sąd dokonuje go z urzędu.
Czy po podziale trzeba iść do urzędu skarbowego?
Przy samym podziale majątku wspólnego co do zasady nie, bo nie powstaje obowiązek w PCC. Inaczej przy zniesieniu współwłasności ze spłatą. W formie aktu notarialnego podatek pobiera notariusz jako płatnik (art. 10 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych). Bez notariusza podatnik składa deklarację i płaci podatek w terminie 14 dni.
Czy kredyt hipoteczny obniża koszt podziału?
Nie obniża ani opłaty od wniosku, ani maksymalnej taksy notarialnej. Opłata w sądzie jest stała, a przy obliczaniu wartości dla notariusza obciążeń się nie odlicza. Dotyczy to także umowy, w której jedno z byłych małżonków przejmuje mieszkanie razem z kredytem. Podstawą taksy pozostaje wtedy pełna wartość mieszkania.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.
