Kontakty z dzieckiem w święta nie mają w przepisach osobnego trybu ani gotowego podziału Wigilii czy ferii. Sposób kontaktów rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka, a w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy (art. 113¹ § 1 KRO). Kontaktem jest także rozmowa na odległość, na przykład wideorozmowa w Wigilię (art. 113 § 2 KRO). Sądowe uregulowanie kontaktów wymaga czasu, a święta Bożego Narodzenia nie poczekają na koniec sprawy. Gdy zostało kilka tygodni, potrzebny bywa więc wniosek o zabezpieczenie kontaktów (art. 755 § 1 pkt 4 KPC). Gdy naruszono wykonalne orzeczenie albo ugodę o kontaktach, sąd na wniosek zagrozi nakazaniem zapłaty (art. 598¹⁵ KPC). Stan prawny na 17.11.2026.
Kontakty z dzieckiem w święta w przepisach
Kontakty z dzieckiem w święta podlegają tym samym zasadom co kontakty przez resztę roku. Art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236) stanowi, że niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania kontaktów. Według art. 113 § 2 KRO kontakty obejmują w szczególności odwiedziny, spotkania i zabieranie dziecka poza miejsce stałego pobytu. Obejmują też korzystanie ze środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.
Przepisy nie dzielą świąt między rodziców. Nie ma reguły, że Wigilia należy do matki, a drugi dzień świąt do ojca, ani że ferie dzieli się na pół. Każdy podział wynika z porozumienia albo z orzeczenia w konkretnej sprawie. Gdy dziecko mieszka stale u jednego rodzica, sposób kontaktów drugiego rodzice określają wspólnie. Sąd rozstrzyga dopiero wtedy, gdy się nie porozumieją (art. 113¹ § 1 KRO). Jeżeli sąd ograniczył albo zakazał kontaktów (art. 113² i 113³ KRO), święta tego rozstrzygnięcia nie zmieniają. Przy pierwszych świętach z dzieckiem po rozstaniu łatwo o konflikt, bo żadna ze stron nie ma jeszcze punktu odniesienia.
Liczy się także zdanie dziecka. Rodzice przed decyzją w ważniejszych sprawach dotyczących dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli pozwala na to jego rozwój i dojrzałość (art. 95 § 4 KRO). Mają też w miarę możliwości uwzględnić jego rozsądne życzenia. Starsze dziecko może więc mieć własne zdanie o tym, gdzie spędzi Wigilię.
Podział świąt między rodziców - porozumienie i plan wychowawczy
Podział świąt między rodziców najlepiej ustalić na piśmie, zanim pojawi się spór o konkretny grudzień. W wyroku rozwodowym sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o wykonywaniu władzy rodzicielskiej i kontaktach, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka (art. 58 § 1 KRO). Gdy władza rodzicielska przysługuje matce i ojcu żyjącym w rozłączeniu, mogą oni przedstawić sądowi opiekuńczemu pisemne porozumienie. Jeśli obejmuje ono wykonywanie władzy i kontakty oraz jest zgodne z dobrem dziecka, sąd pozostawia władzę im obojgu (art. 107 § 1 KRO). Takie porozumienie bywa nazywane rodzicielskim planem wychowawczym. W sprawie III Nsm 67/24 Sąd Rejonowy w Raciborzu opisał plan z 2018 roku, który sąd rozwodowy uczynił „integralną częścią orzeczenia”.
Plan, który ma zadziałać w grudniu, opisuje konkrety, a nie samą „połowę świąt”:
- dni i godziny początku oraz końca kontaktu w Wigilię, pierwszy i drugi dzień świąt;
- naprzemienność w latach parzystych i nieparzystych;
- osobę, która odbiera i odwozi dziecko, oraz miejsce przekazania;
- termin, do którego rodzice wybierają tydzień ferii zimowych, i rozwiązanie na wypadek braku zgody;
- pierwszeństwo terminów świątecznych przed zwykłymi weekendami.
Na zgodny wniosek stron sąd w wyroku rozwodowym w ogóle nie orzeka o kontaktach (art. 58 § 1b KRO). Rodzice nie mają wtedy orzeczenia, na które mogliby się powołać w sporze o święta.
Gdy rozmowa nie przynosi efektu, pomocna bywa mediacja. Sąd może skierować uczestników do mediacji w sprawie, w której ugoda jest dopuszczalna (art. 570² KPC). Ugodę zawartą przed mediatorem sąd zatwierdza (art. 183¹⁴ § 2 KPC), a jeżeli podlega ona egzekucji - nadaje jej klauzulę wykonalności. Mediację można też podjąć na podstawie umowy o mediację, bez sprawy w sądzie. Od wniosku o zatwierdzenie takiej ugody nie pobiera się opłaty (art. 95 ust. 1 pkt 9 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Przebieg takich rozmów przed rozwodem opisuje tekst o mediacji przedrozwodowej.
Jak sądy dzielą święta Bożego Narodzenia i ferie w postanowieniach
Sądy opisują święta i ferie w postanowieniach szczegółowo, z godzinami i podziałem na lata. Poniższe przykłady pochodzą z orzeczeń opublikowanych w bazie SAOS (System Analizy Orzeczeń Sądowych). To rozstrzygnięcia w konkretnych rodzinach, a nie wzór, który sąd zastosuje w każdej sprawie.
| Sygnatura | Sąd rejonowy | Boże Narodzenie | Ferie zimowe |
|---|---|---|---|
| III Nsm 1583/24 | w Toruniu | lata nieparzyste: od Wigilii 15:00 do pierwszego dnia świąt 19:00; lata parzyste: drugi dzień świąt od 10:00 do 19:00 | lata parzyste: pierwszy tydzień, od soboty 9:00 do kolejnej soboty 16:00 |
| III Nsm 116/24 | w Kozienicach | Wigilia podzielona na godziny, inaczej w latach parzystych i nieparzystych | wniosek o tydzień ferii oddalony |
| III Nsm 340/22 | w Słupcy | lata nieparzyste: od Wigilii 10.00 do pierwszego dnia świąt 18.00; Nowy Rok od 31 grudnia do 3 stycznia | rodzice wybierają tydzień do końca grudnia, w braku zgody pierwszy tydzień |
Postanowienie toruńskie zapadło 1 października 2025 roku. Sąd uzasadnił podział tym, by „obojgu rodzicom, a przede wszystkim małoletniej dać możliwości wspólnego spędzenia części tych okresów”. Uznał też, że propozycja matki ograniczała udział ojca „w najważniejszej części świąt”. Sąd w Kozienicach odmówił natomiast tygodnia ferii u ojca. Wskazał, że kilkudniowy pobyt wymaga niebudzących wątpliwości dowodów o warunkach mieszkaniowych rodzica. Rozszerzenie kontaktów miało też nastąpić dopiero po spotkaniach rodziców z psychoterapeutą.
Z tych przykładów wynika praktyczny wniosek. Wniosek do sądu powinien zawierać godziny, miejsce odbioru i podział na lata, a nie ogólną prośbę o „część świąt”. Gdy ferie zimowe z dzieckiem po rozwodzie dzieli się na tygodnie, pomaga termin na wybór tygodnia. Przydaje się też rozwiązanie na wypadek braku zgody, jak w sprawie ze Słupcy.
Co zrobić, gdy ustaleń nie ma, a święta są za kilka tygodni?
Jeśli nie toczy się sprawa o kontakty ani rozwód, składa się wniosek o ustalenie kontaktów wraz z wnioskiem o zabezpieczenie. Właściwy jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania dziecka (art. 569 § 1 KPC). Opłata od wniosku o ustalenie kontaktów wynosi 100 zł (art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Wniosek o zabezpieczenie zgłoszony w tym samym piśmie jest wolny od opłaty (art. 95 ust. 1 pkt 1 tej ustawy). Złożony później osobno kosztuje 100 zł (art. 68 pkt 1 tej ustawy).
Zabezpieczenie jest potrzebne z prostego powodu. Postanowienie o kontaktach zapada po rozprawie i staje się skuteczne dopiero po uprawomocnieniu (art. 579 KPC).
Na czas sprawy sąd może uregulować kontakty w ramach zabezpieczenia (art. 755 § 1 pkt 4 KPC). Wnioskodawca musi uprawdopodobnić roszczenie oraz interes prawny (art. 730¹ § 1 KPC). Interes prawny istnieje m.in. wtedy, gdy brak zabezpieczenia poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania (art. 730¹ § 2 KPC). Święta, które miną przed końcem sprawy, są argumentem właśnie tego rodzaju.
Ile czeka się na zabezpieczenie kontaktów
Wniosek o zabezpieczenie rozpoznaje się bezzwłocznie (art. 737 KPC). Gdy potrzebna jest rozprawa, należy ją wyznaczyć tak, by mogła odbyć się w terminie miesięcznym od wpływu wniosku. W sprawach o kontakty sąd orzeka o zabezpieczeniu po przeprowadzeniu rozprawy, chyba że chodzi o wypadek niecierpiący zwłoki (art. 756¹ KPC). Wyznaczony termin rozprawy nie oznacza jednak daty postanowienia, a realny czas zależy od sądu i obciążenia wydziału rodzinnego. Wniosek złożony tuż przed świętami może nie zostać rozpoznany przed Wigilią, dlatego składa się go jak najwcześniej.
Co wpisać we wniosku o zabezpieczenie
We wniosku opisuje się konkretne terminy świąteczne, godziny oraz sposób odbioru i odwiezienia dziecka. Wniosek wskazuje sposób zabezpieczenia i uprawdopodobnia okoliczności, które go uzasadniają (art. 736 § 1 KPC). Pomocne są odpis obowiązującego orzeczenia albo ugody, proponowany harmonogram świąt i wiadomości dokumentujące spór. W sprawie III Nsm 2207/22 Sąd Rejonowy w Toruniu w trybie zabezpieczenia ustalił kontakty ojca także w Wigilię i 26 grudnia. Na wniosek uprawnionego sąd może w postanowieniu o zabezpieczeniu od razu zagrozić nakazaniem zapłaty sumy pieniężnej na wypadek naruszenia (art. 756² § 1 KPC).
Gdy toczy się sprawa rozwodowa, odrębnej sprawy o kontakty się nie wszczyna. Sąd orzeka wtedy o kontaktach według przepisów o postępowaniu zabezpieczającym (art. 445¹ § 1 KPC). Tę samą procedurę obejmuje ustalenie kontaktów z dzieckiem w Warszawie.
Drugi rodzic nie wydaje dziecka albo nie oddaje go po świętach
Gdy dziecko nie zostaje wydane lub nie wraca po świętach, najpierw trzeba sprawdzić treść wykonalnego orzeczenia albo ugody o kontaktach. Środki z Kodeksu postępowania cywilnego wymagają jednak orzeczenia albo ugody zawartej przed sądem lub mediatorem. Do wniosku dołącza się odpis wykonalnego orzeczenia albo wykonalnej ugody (art. 598¹⁹ § 1 KPC). Samo ustne uzgodnienie rodziców takiej podstawy nie daje, więc najpierw trzeba uregulować kontakty, jak opisano wyżej.
Gdy dziecko nie zostaje wydane na kontakt
Rodzic, pod którego pieczą dziecko pozostaje, może nie wykonywać obowiązków z orzeczenia. Sąd zagrozi mu wtedy nakazaniem zapłaty sumy pieniężnej za każde naruszenie (art. 598¹⁵ § 1 KPC). Sumę sąd określa, uwzględniając sytuację majątkową tej osoby.
Gdy naruszenia trwają, sąd nakazuje zapłatę, ustalając jej wysokość stosownie do liczby naruszeń (art. 598¹⁶ § 1 KPC). Prawomocne postanowienie o zapłacie jest tytułem wykonawczym (art. 598¹⁶ § 4 KPC). Każde kolejne postanowienie wymaga wniosku, a sąd przed jego wydaniem wysłuchuje uczestników (art. 598¹⁸ KPC).
Jeśli do kontaktu nie doszło z tego powodu, sąd przyzna uprawnionemu zwrot uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktu (art. 598¹⁷ § 1 KPC). Chodzi na przykład o koszty podróży i pobytu dziecka (art. 582¹ § 2 pkt 1 KPC). Nie każde odwołane spotkanie prowadzi jednak do sankcji. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 czerwca 2022 r. (SK 3/20) uznał te przepisy za niezgodne z Konstytucją w jednym zakresie. Chodzi o sytuację, gdy przyczyną jest zachowanie dziecka niewywołane przez rodzica sprawującego pieczę. Uporczywe przeszkody opisuje tekst o utrudnianiu kontaktów z dzieckiem.
Gdy dziecko nie wraca po świętach
Spóźnienie z oddaniem dziecka to co innego niż brak wiadomości, gdzie dziecko jest. Gdy nie wiadomo, gdzie jest dziecko, zaginięcie zgłasza się Policji jak najszybciej. Przy obawie o życie, zdrowie lub wolność dziecka Policję powiadamia się natychmiast, a przy nagłym zagrożeniu dzwoni pod numer 112. Policja przypomina, że przy zaginięciu nie trzeba czekać 24 ani 48 godzin.
Przepisy o kontaktach działają też w drugą stronę. Gdy orzeczenie narusza rodzic uprawniony do kontaktu, sąd zagrozi mu nakazaniem zapłaty sumy pieniężnej na rzecz rodzica sprawującego pieczę (art. 598¹⁵ § 2 KPC). Te same zasady stosuje się, gdy dziecko mieszka z każdym z rodziców w powtarzających się okresach (art. 598²² KPC).
Jeżeli spór dotyczy oddania dziecka osobie uprawnionej, odrębną drogą jest wniosek o jego odebranie. Sąd wyznacza w nim termin oddania dziecka (art. 598⁵ § 1 KPC). Po jego bezskutecznym upływie zleca na wniosek kuratorowi przymusowe odebranie (art. 598⁶ KPC). Od wniosku o odebranie nie pobiera się opłaty (art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Kiedy rodzic może zabrać dziecko bez zgody drugiego, wyjaśnia tekst czy ojciec może zabrać dziecko bez zgody matki.
Przed świętami można też działać zapobiegawczo. Przy uzasadnionej obawie naruszenia postanowienia o kontaktach sąd może zagrozić nakazaniem zapłaty sumy pieniężnej z góry (art. 582¹ § 3 KPC). Może też odebrać od rodzica przyrzeczenie określonego zachowania (art. 582¹ § 2 pkt 3 KPC). Gdy ustalony podział świąt przestał odpowiadać potrzebom dziecka, sąd może zmienić rozstrzygnięcie, jeżeli wymaga tego dobro dziecka (art. 113⁵ KRO). Tę procedurę opisuje tekst o zmianie kontaktów z dzieckiem.
Sprawy o kontakty, także pilne wnioski o zabezpieczenie przed świętami, prowadzi w Warszawie Kancelaria Lucyna Szabelska - Rozwody i Alimenty Warszawa. Kieruje nią radca prawny Lucyna Szabelska, wpisana na listę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie. Biuro mieści się przy ul. Chmielnej 34/16.
Najczęściej zadawane pytania
Czy dziecko może spędzić Wigilię z obojgiem rodziców?
Tak, Wigilię można podzielić na godziny. W sprawie III Nsm 116/24 sąd w Kozienicach ustalił kontakty ojca w Wigilię lat parzystych od godz. 10.00 do 19.00. W latach nieparzystych wyznaczył mu godziny od 17.00 do 20.00. Sąd uznał, że dzięki temu matka i ojciec spędzą czas z dzieckiem w okresie świątecznym.
Czy rodzice mogą zamienić się świętami bez sądu?
Tak, rodzice mogą uzgodnić inny podział niż w orzeczeniu, bo sposób kontaktów określają wspólnie (art. 113¹ § 1 KRO). Orzeczenie formalnie nadal obowiązuje i przy kolejnym sporze to ono jest podstawą wniosku. Trwałą zmianę, którą da się egzekwować, daje dopiero ugoda zatwierdzona przez sąd albo postanowienie o zmianie kontaktów.
Co, jeśli dziecko zachoruje w dniu świątecznego kontaktu?
Choroba dziecka nie musi oznaczać naruszenia orzeczenia. W sprawie III Nsm 67/24 sąd w Raciborzu uznał, że odwołania wynikały „ze zdarzeń losowych, chorób, czy chociażby zmęczenia dzieci”. Nie uznał ich za naruszenia uzasadniające zagrożenie zapłatą. Ocena zależy jednak od okoliczności, dlatego warto od razu uprzedzić drugiego rodzica. Termin zastępczy rodzice uzgadniają między sobą.
Czy sąd pyta dziecko, z kim chce spędzić święta?
Tak, sąd wysłuchuje dziecko, jeżeli pozwala na to jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości (art. 216¹ § 1 KPC). Gdy dziecko odmawia udziału w wysłuchaniu, sąd od niego odstępuje. Zdanie dziecka nie przesądza sprawy, ale sąd uwzględnia jego rozsądne życzenia (art. 216¹ § 2 KPC).
Czy dziadkowie mogą mieć kontakty z wnukiem w święta?
Tak, przepisy o kontaktach stosuje się odpowiednio do kontaktów rodzeństwa, dziadków i powinowatych w linii prostej (art. 113⁶ KRO). Dotyczy to także innych osób, które przez dłuższy czas sprawowały pieczę nad dzieckiem. Dziadkowie mogą więc wnosić o ustalenie kontaktów, również w okresie świąt. Sąd ocenia wtedy przede wszystkim dobro dziecka.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.






